Koen in Kameroen

Hakken en zagen in Nchemba

2012-01-26T22:56:00.001+01:00

Waar is de IKEA?

2012-01-21T22:19:00.000+01:00

Mieke wijst een rode stof aan voor de gordijnen in haar slaapkamer. “Nee, dat kan niet. Die stof is voor jurken”, geeft de verkoper aan. Ondertussen met een schuin oog naar Chelsea - Fullham kijkend. Ik voel de dikke stof en vraag of het gordijnstof is. Hij knikt. “Waarom kunnen we het dan niet kopen om gordijnen van te maken”, probeer ik nog. “Omdat we het gebruiken voor jurken”, zegt hij met een ijzeren logica.

Drie uur later komen we moe maar voldaan thuis. Het is gelukt. We hebben gordijnstof en we hebben een naaiatelier gevonden. Het atelier is een hok van twee bij twee meter. Buiten voor de deur staat één naaimachine. Een aardige vrouw met haar peuter bemant het atelier. Ze is blij dat wij haar werk bezorgen.

Mieke en ik richten ons huis in. Het appartement was volledig leeg toen Mieke het in november betrok. Tafels, stoelen, bedden, matrassen, keukenspullen; alles moest Mieke aanslepen. Dat is veel werk in Kameroen. Alles wordt op maat gemaakt. In Buea is geen IKEA waar je met de auto even heenrijdt en inlaadt.

Voor onze banken, bedden en tafels gaan we naar Eric. Onze timmerman is een verlegen gast van een jaar of vijfentwintig. Hij werkt met een aantal leerlingen in een mini-werkplaats. Een vervallen schuurtje. De werkbank die buiten staat is schots en scheef. Veel materiaal hebben ze niet. Twee zagen, een hamer. Af en toe slepen ze een naaimachine de werkplaats in. Knap wat ze nog weten te produceren.

“Eric, we would like a table”, zeg ik. “Ok, ok”, zegt Eric, terwijl hij z’n portfolio er bij pakt. De foto’s van meubels en lijkkisten zijn vaal en verkleurd in de zon. Ik blader voor de vierde keer door de foto’s, maar zie nog steeds niets leuks. Ik kies uiteindelijk de simpelste tafel, leg de maten uit en vraag naar de prijs. “Well, so much wood, and other material, nails, vanish, labour, mmm, twentyfive thousand.” Hij vraagt ongeveer 38 euro, maar zoals het hoort trek ik een bedenkelijk gezicht: “Too much, it’s only a small table. We are your very best customers.” Eric wrijft over z’n kin en in de verte kijkend mompelt hij zachtjes: “Ok, ok, twenty. Cheapest price.”

Vier dagen later belt Eric me enthousiast op, de tafel is klaar: “Come now!” De tafel is mooi geworden en Eric is duidelijk trots op het resultaat. Eén van de jongens uit de werkplaats loopt met me mee voor het vervoer. Tafel op zijn hoofd. Langs de weg houden we een taxi aan. We mogen de tafel voor 15eurocent achterin vervoeren. De tafel steekt een meter uit en de achterklep moet wagenwijd open blijven staan. Ik vraag of we het niet met een touw moeten vastmaken. “No, not necessary, let’s go!”

Vanaf de hoofdweg wankelt hij met de tafel op zijn hoofd naar ons huis. Het zweet loopt over zijn gezicht, de tafel is zwaar. Ik bied aan om de tafel over te nemen. Daar wil hij niets van weten. Met een glimlach zet hij even later de tafel in onze woonkamer. Zijn hoofdafdruk staat in de nog natte lak van de tafel. Maar wat een service. Daar haalt de IKEA het dan weer niet bij.

Mijn eerste video in Kameroen!

2012-01-18T19:53:00.000+01:00

Help, een Kameroenees ziekenhuis!

2012-01-12T10:11:00.000+01:00

Ik heb al eenweek een ontstoken oor en ben hartstikke doof. ’s Nachts loopt het vocht uitm’n oor. Ik begin me zorgen te maken, maar zie een ziekenhuisbezoek in Kameroenniet echt zitten. Al Banda, onze trouwe Kameroenese vraagbaak, stelt me gerust:“There are many well educated doctors in the General Hospital. They know whatthey are doing. I will join you.”

Bij de ingangkopen we een schrift van het ziekenhuis. Nadat ik daarin m’n naam, beroep,adres en eerdere ziekten (voor zover ik die relevant achtte…) heb vermeld, lopenwe het terrein op. Mijn eerste indruk van het ziekenhuis is goed. De tuinen zijnnetjes aangelegd, het gras is groen en de gebouwen zitten goed in de gele verf.Her en der staan groepjes verpleegsters. Het wit van hun jassen steekt prachtigaf tegen hun donkere huid.

Al heeft meeindelijk een spreekkamer in weten te loodsen. Een stevige verpleegster metteveel baardharen vraagt naar m’n beroep en adres. Het schrift ligtopengeslagen voor haar. De televisie staat hard aan, een populaireZuid-Afrikaanse soap. Ze krabbelt mijn klachten in het schrift en neemt vervolgensm’n bloeddruk en hartslag op. “Very normal” zegt ze tegen me als ze hetapparaat afleest. “Now you pay first”, en ze wijst naar een gebouw verderop.

Als ik bij hetloket 600 francs (1euro) heb betaald, begint het wachten. Op de deuren in degang staan de namen van de dokters. We zitten in ieder geval goed. Tegenoverons ligt een vrouw uitgeteld op de houten banken. Malaria, gokken we. Eenuurtje later is er plotseling activiteit. Eén van de dokters is gearriveerd.Een verpleegster pakt alle ingenomen schriften en leest de namen voor. Mijn onbegrijpelijkeachternaam kort ze af tot “Van”. Ik ben als 10e aan de beurt.

Hoewel dokter EffoeJoffi regelmatig wordt onderbroken als iemand ongevraagd binnenvalt, ligt hettempo hoog. Na een half uurtje ben ik aan de beurt. De behandelkamer is schoonen ruikt opvallend fris. Rustig vraagt dokter Joffi naar mijn klachten. Ikschat haar begin dertig. Ze kijkt in mijn oor, stelt de diagnose en schrijfteen recept uit. Het valt mee, mijn oor is geïrriteerd maar het lijkt nietsernstig. Opgelucht bedank ik haar. Al had gelijk; they know what they aredoing.

Schudden met die billen

2012-01-04T17:24:00.003+01:00

Het isoudjaarsavond, een uur of tien. Mieke, Al, een Kameroenese vriend, en ik zijnop weg naar een buurtfeest. We zijn uitgenodigd door Jaba, één van debelangrijkste projectpartners van LiveBuild. Een vrolijke kerel van 35 jaar metpretoogjes. “I am the president of the youth, I was chosen by the people. It’sa plus we work together. It’s necessary” Met zijn organisatie werkt hij hard intal van gemeenschapsprojecten in de dorpen rond Buea.

Als we aankomenbij het feest hebben Jaba’s buurtgenoten zich verzameld op de stoep. Binnen inde lokale bar niets dan kratten bier en een tafel met een schrift voor deboekhouding van de uitbater. Buiten op de stoep staan gammele tafels vol metbier en kapotte stoelen. Op straat staat een barbecue. De buurt heeft eenvarken gekocht. Het is vandaag geslacht. Achter me zie ik dat het kadaver intwee stukken op de barbecue wordt gegooid. Al ronddraaiend en in het vleeshakkend kwijt een buurtgenoot zich kundig van zijn gewichtige taak.

“You sit here”zegt onze beschonken overbuurman, terwijl hij naast zich handig een stoel metdrie poten tegen de muur zet en een plaatsje opschuift. Enigszins onwennigproosten we met Jaba. Het valt ons op dat er weinig vrouwen zijn. De circa dertigaanwezige mannen zingen christelijke liederen. Daarna houdt de lokale leider ondergejuich een korte speech. Maar wanneer is het nou 12 uur? Geen klok die afteltof een massaal vuurwerk dat het nieuwe jaar inluidt. Totdat één man besluit tegaan aftellen. Met de buurt tellen we van 10 naar 1: “happy, happy!”

Even later haaltJaba een deel van het varken. Hij komt smikkelend terug. Ik kan de inhoud vanhet bord niet goed zien. Op goed geluk vis ik er een stuk vlees uit zonder alte veel rariteiten. Het smaakt geweldig. Het bord is in een mum van tijd leeg.Ik verontschuldig me bij Jaba voor onze eetlust. Met een grijns van oor tot oorzegt hij: “don’t worry, I paid for three shares”.

We besluiten naarde nachtclub van Buea te gaan. Voor veel geld kun je in de ‘Jupiter’ tot in delate uurtjes swingen. Binnen staat een man of twintig intiem te dansen. Hetlijkt een groot opzwepend paringsritueel, waarin de partners continu wisselen. Devrouwen zoeken een man op en duwen hun billen tegen zijn kruis. De man op zijnbeurt pakt geoorloofd zijn danspartner van dat moment stevig beet. De ruimtestaat vol met spiegels, waarin iedereen zichzelf al dansend bekijkt.

Enigszinsonwennig staan we met ons biertje aan de rand van de dansvloer. Alex, een dikkeKameroenees, komt naar me toe en zegt: “You wanna dance? Wait.” En ja hoor, evenlater begint een Kameroenese tegen me aan te dansen. Een vreemde gewaarwording.Een paar uur later dansen we vrolijk mee. Integreren moeten we per slot vanrekening ook op de dansvloer.

Klaverjaspartners gezocht… bereidheid naar Kameroen te reizen

2011-12-29T18:50:00.003+01:00

Ik zit met m’n voorhoofd tegen de voorruit geplakt. “you’retall” zegt de chauffeur. Hij heeft een punt. Ik ben onderweg naar Buea Town omspullen in te slaan. Een hamer, een afgesloten suikerpot omdat de mieren welheel vaak kerstdiner vieren in onze keuken, groente voor het eten van vanavond,een stekkeradapter en schoensmeer met borstel. Een eenvoudig lijstje zou je zodenken. Toch trek ik hier in Buea een aantal uren voor uit.

Net als de locals doe ik hier alles met de taxi. Bueau is eenlanggerekt lintstadje en de wegen zijn stijl. De taxi’s rijden de berg op en af. Een ritje kost 100 tot 150 francs.Dan zit je naast de chauffeur wel met z’n zessen in de taxi. Drie voorin, vierachterin. Gezellig met z’n allen zweten. Laatst zat ik klem tussen twee forsgeschapen Kameroenese vrouwen. Toen pasten we met z’n drieen achterin.

De eerste week is omgevlogen. Het is gezellig druk in onshuis. Naast vaste huisgenoot Mieke, regio coordinator voor LiveBuild, zijn Suzanne en Vincent op bezoek. Vincent is een maand op vakantie. Hij gaat de vrijwilligers trainendie in de toekomst met LiveBuild Experience vanuit Nederland naar Kameroenkomen. Suzanne woont in de rimboe ongeveer negen uur ten noorden vanBuea. Daar doet ze gedurende vijf maanden een marketing onderzoek naar kansenvoor lokale agrarische producten. Ze viert de kerstvakantie bij ons in Buea ombij te komen van het primitieve dorpsleven.

Mijn aankomst op Douala airport, vorige week, was een mooiekennismaking met Afrika. Ik loop het vliegtuig uit met een Kameroenese jongemandie in Duitsland woont en werkt. Net voor de douane moeten we langs het gelekoorts loket. Ik laat mijn vaccinatiebewijs zien, niets aan de hand. Maar mijnkompaan heeft geen inenting. Officieel mag hij het land niet in. Voor 5000francs (7,50 euro) kan hij ter plekke een vaccinatiebewijs kopen. Een minuutjelater lopen we samen verbaasd door de douane.

De volgende dag open ik een bankrekening in Buea. Miekedirigeert me naar een zijgang. Daar zit achter een bureau vol met paperassen eenvrolijke dame die gelijk snapt dat ook ik een bankrekening wil openen. Dit isniet eenvoudig in Kameroen. Niet alleen moet ik stapels papieren ondertekenenen alvast 50.000 francs (75 euro) storten. We moeten ook een plattegrondtekenen van onze buurt en ons huis. In Buea hebben ze geen straatnamen enhuisnummers. Na alles met goed gevolg te hebben onder- en getekend, mag ik nog twee maanden wachten voordat m'n rekening gereed is.

Op eerste kerstdag gaan we naar Limbe. We zwemmen in zee, degolven zijn super. Het strand is zwart door de ligging aan de voet van MountCameroon, een actieve vulkaan. ’s Avonds zijn we uitgenodigd door een voornameprojectpartner van LiveBuild. Kameroenezen doffen zich ontzettend op met kerst.We hebben deze dag al de nodige hoge hakken en jurken langs zien komen. Thuisvan het strand hijs ik me daarom in m’n pak. Ook de anderen doffen zich op. Suzanne heeft in haar dorp een prachtigejurk laten maken. Vincent leent mijn witte blouse, waar hij nog net nietuitknapt. Onze gastheer zit in joggingpak op de bank... We eten heerlijk traditioneel Kameroenees eten.

Alles verloopt voorspoedig. Ons huis is super. Eenvijfkamerappartment met twee badkamers. We wonen op de eerste verdieping endaardoor extra veilig. De buurt is fijn en Buea is een prettig stadje. Grootgenoeg voor enige luxe producten, klein genoeg om niet al te smerig enchaotisch te zijn. Het ligt op een berg van ruim 4000 meter (Mount Cameroon)en heeft daarom een heerlijk klimaat. Overdag is het ongeveer 25-30 graden, ’snachts koelt het af naar 20 graden.

Ik ben ondertussen rustig begonnen met werken. Hetacclimatiseren kost de nodige energie. Ik heb een aantal partners van LiveBuildontmoet en heb het oudste project bezocht, een ziekenhuis waar LiveBuild eenwatervoorziening heeft gerealiseerd. Verder ben ik me aan het inlezen envoorbereiden. In januari start ik volle bak met projectbezoeken. Sommigeprojecten liggen op een dag of meer reizen, dat wordt leuk!

Nu we met z’n vieren zijn vullen we de avonden oerhollands metklaverjassen. Dat gaan we missen, want Vincent gaat met Boudewijn een rondreis doorKameroen maken en Suzanne keert terug naar haar dorp. Het wordt rustig inons huis. Zin in een potje klaverjassen in een aangenaam klimaat en geen moeite met een stukje vliegen? De logeerkamerszijn beschikbaar!

Ik ga naar Kameroen

2011-10-25T15:57:00.003+02:00

Half december vertrek ik naar Kameroen! Ik ga aan de slag als project coordinator voor LiveBuild. Op de website van LiveBuild vertel ik meer over wat ik ga doen.

De chaos van Azie

2008-05-30T15:24:00.002+02:00

De smalle straatjes zijn afgeladen vol met eettentjes, eetkraampjes en dronken Koreanen die vanuit werk rechtstreeks aan de sake zijn gegaan. Menig restaurant wordt opgesierd door een aquarium als winkelruit. Alles wat beweegt eet en wordt gegeten. Net de eerste mislukte poging achter de rug om in een restaurant eten te bestellen. Zelfs de jonge serveerster spreekt geen woord Engels. En helaas, helaas, geen kleurenplaatjes van alle mooie gerechten in deze eettent.

Grappig, het voelt zo vertrouwd. Seoul heeft veel weg van de Japanse en Chinese megasteden. En het geluk is me goed gezind: ik ben toevallig terechtgekomen in een traditionele wijk waar de chaos nog allesoverheersend is en de torenflats ver te zoeken.

Ik wijs naar een plaatje met iets wat lijkt op inktvisringen in een rode saus met groene groenten. De serveerster schudt resoluut nee en spreekt haar enige woordje engels van deze avond: "hot". Ik wijs nog een keer en wuif met m'n hand langs m'n wang, me tegelijkertijd ervan bewust dat gebaren als deze niet heel universeel zijn. De andere serveerster wijst naar een groepje Koreanen die het gerecht eten met sake, ter afkoeling...
Het oordeel blijft zoals het is, te heet voor mij. Met de nodige moeite weet ik uiteindelijk een soort van noedelsoep te bestellen. Onhandig klungelend met de eetstokjes - met ijzeren chopsticks heb ik nooit overweg gekund - komt de serveerster m'n noedelsoep uit de hete schaal in m'n bordje opscheppen. Mijn honger is te groot na deze lange dag met vliegtuigvoer: ik ga over op de lepel en vork.

Seoul is een bizar grote stad. Vanuit de lucht was het een enorm uitgestrekte pannenkoek. Alleen de uitgestrektheid gaat vreemd genoeg gepaard met een grote hoeveelheid hoge bebouwing, dat van bovenaf veel weg heeft van de Bijlmer. Maar dan 100 keer groter. Ik begin een beetje te begrijpen waarom er in Zuid-Korea stemmen opgaan om een nieuwe hoofdstad te bouwen. Seoul is onleefbaar geworden. Maar wauw, wat geweldig voor een toerist: de chaos van Azie!

Het Wilde Westen of het echte Nieuw Zeeland?

2008-05-12T10:17:00.003+02:00

In Rotorua komt de rotte eieren lucht je van alle kanten aanwaaien. Net het stadje ingereden keken Nicky en ik elkaar nog verwijtend aan. Maar na tien minuten realiseerden we ons dat niemand in staat is zo’n ongelofelijke scheet te laten.

Rotorua, zover ik weet de officieuze hoofdstad van de Maori’s, draait evenals de meeste stadjes hier op toerisme. Buiten het seizoen, zoals nu in de herfst, toont het zich als een uitgestorven wilde westen-stadje. De kroegen zijn open, maar alleen een paar barkrukken zijn bezet. De hostels zijn vrijwel leeg. We slapen bijna alleen in slaapzalen met 6 tot 10 bedden.

De hosteleigenares, zelf een Maori, weet ons te vertellen dat bijna alle grond in de stad in handen is van Maori’s. Ze verbaast zich over de weinige Maori’s die een hotel runnen. Wat mij opvalt is dat de Maori’s vooral het laaggeschoolde werk doen.

De plaatselijke Supermarkt

Rondom Rotorua ligt een aantal Maori dorpen. Entree 25 dollar, inclusief show. Het Efteling gehalte is hoog. Nicky en ik besluiten de binnenlanden in te rijden, ver weg van het toerisme.

Na ruim een uur rijden door uitgestrekte productiebossen slaan we af op zoek naar een supermarktje. Plotseling blijken we echt in Maoriland beland te zijn. Geen blanke te bekennen, Nieuw Zeelander, noch toerist. Bizar, maar waar, de voorzieningen ogen vervallen, de huizen als woningen in de afgelegen steden van communistisch Rusland. In elke achtertuin staat een halve auto, de jongeren op straat hebben een pet of muts op hun hoofd en de kindjes kijken verlegen naar de twee vreemdelingen. De straathonden banjeren rond door de verlaten straten. Zo nu en dan komt een oude auto langs scheuren, harde muziek schalt door de ramen. Eindelijk, zeggen we tegen elkaar, zien we een deel van het echte Nieuw Zeeland, zonder de toeristische opsmuk.

Maori land

De teller van m’n kleine Toyota staat inmiddels tegen de 5.000 kilometer aan. Bergpassen, mooie uitzichten over valleien, baaien met mooie, lege stranden, dichte bossen en veel schapen, dat is Nieuw Zeeland. Maar op het Noordereiland is de invloed van de mens veel meer merkbaar. De Maori’s zetten hier zo’n 1250 jaar geleden eerst voet aan wal. Ongeveer 1000 jaar eerst Abel Tasman heel eventjes en later de Engelsen onder leiding van de legendarische captain Cook.

Klimkabouter Nickmans!

We maken een prachtige wandeling door de dichte bossen van het aangrenzende nationale park. Het park is deels in handen van Maori’s. Her en der zien we dan ook borden verschijnen om vooral niet van het uitgezette wandelpad af te wijken. Terug in Rotorua horen we over het land dat de blanken ooit van de Maori’s hebben ‘ontvangen’. Tot de dag van vandaag (meer dan 150 jaar later) zijn juridische gevechten gaande.

Strand bij de Bay of Isles in het uiterste noorden

Misschien helaas, maar zelfs dit prachtige land, ver van de problemen van de rest van de wereld, vol met vriendelijke en ontspannen mensen en een onuitputtelijke voorraad natuurlijke hulpbronnen, is niet zonder problemen. Maar een toeristenparadijs blijft het!

PS. voor meer spannende actiefoto's en leuke reisverhalen, check de blog van Nicky.

Op zoek naar de laatste Maori

2008-05-04T00:49:00.004+02:00

Ik ben toch al aardig verwend de afgelopen jaren. Maar jee, wat is het mooi hier! Het land van Lord of the Rings bestaat echt... Na bijna twee weken Nieuw Zeeland en meer dan 3000 kilometer in m'n kleine, maar comfortabele huurauto'tje te hebben rondgetoerd, durf ik dat wel te concluderen.

Leegte. De regio Auckland heeft 2.000.000 inwoners, Nieuw Zeeland pak en beet 4.000.000. Het land is enorm. Van het zuidelijkste puntje naar het noordelijkste is iets van 2000 kilometer. Leegte dus. En ook leuk voor de gemiddelde kaaskop; het is enorm bergachtig. Gisteren wandelde ik nog op een vulkanische top in de sneeuw, eergisteren in m'n t-shirtje op het strand en vandaag in de herfstregens in Auckland.

Wat ben ik trouwens blij met onze Nederlandse steden. De steden zijn erg Amerikaans (niet dat ik ooit in de USA ben geweest, mjin bron: de televisie en plaatjesboeken). Brede wegen, geen autovrije centra, veel laagbouw, overal parkeerplaatsen, grote winkelcentra buiten de stad. Rond de steden strekken grote buitenwijken zich uit, met vrijstaande huizen, zes parkeerplaatsen per huis en mooie slingerende lanen met eikenbomen. Suburbia in meest prachtige vorm. Maar zou er van m'n levensdag niet willen wonen!

Wat betreft het uitgaan doet Nieuw Zeeland me aan Engeland denken. Op elke straathoek een sportsbars met schreeuwende televisies die elk fatsoenlijk gesprek onmogelijk maken. Veel Ierse pubs (ook met televisies) en op elk moment van de dag dronken figuren die lallend over straat zwalken. Niet geheel toevallig spreken deze lallende mensen ook nog eens Engels!

Nieuw Zeeland, was dat niet het land van de Maori's? Gek genoeg kan ik alle maori's die ik gezien heb op twee handen tellen. Ik heb me laten vertellen dat er zelfs geen volbloed Maori meer bestaat. Maar halfbloed Maori's zijn ook schaars. Ondertussen zijn wel alle nationale parken ingericht op de heilige gronden van de Maori's, gaan negen van de tien dorpjes door het leven onder een Maori naam, zijn hele wandeltochten uitgezet door de bossen van de Maori's en gaat de toeristenindustrie aan de haal met de Maori cultuur. Wel beetje schijnheilige bende zeg. En dat dansje met rugby vind ik in een keer ook een stuk minder leuk!

Terug maar weer naar de natuur, anders wordt het nog een negatief verhaal ook. Aan het lijstje door mij gespotte zeldzame diersoorten heb ik naast de huismus, eekhoorn en ree, de geelogige pinquins, heel veel schapen en een drietal zeeleeuwen toegevoegd. Echt supergaaf om die grappige pinquins de zee in te zien waggelen met op de achtergrond een rode zonsopkomst! Zeeleeuwen zijn vooral groot en minder lief, ze zijn berucht om hun agressieve houding naar opdringerige mensen.

Nog anderhalve week Nieuw Zeeland en dan op naar Australie! Ik heb een paar foto's op m'n flickr-site gezet: klik hier.
groeten!

foto's!

2008-03-22T10:46:00.004+01:00

Vanuit Cairns (goh wat kan internet opeens weer snel zijn!), de foto's van het fantastische New Ireland!

Het hele eiland is omringd door prachtige stranden.

Op weg naar een kokosnoot?

Een hotel gebouwd met een eeuwenoude boom als basis. Wij sliepen op de derde verdieping!

De mooiste rivier die ik ooit heb gezien. (De IJssel is goede tweede ;-)

Speelparadijs, de hele dag in de golven duiken en rennen. Grappig genoeg hebben de kinderen totaal geen last van het scherpe koraal.

We luchten bij een familie die met z'n allen een huis aan het bouwen waren. Alles van materialen uit het bos. Echt ongelofelijk, wat een vaardigheid dat vereist!

Moederziel alleen op het strand aan het spelen. Kinderen in PNG zijn ontzettend zelfstandig (vanuit westers perspectief zouden we zeggen aan hun lot overgelaten, maar dat klinkt wat negatief, de PNG wijze van opvoeden heeft ook voordelen)

Jong geleerd, oud gedaan. Surfles voor Koen ;-)

Vanuit het vliegtuig zag ik deze fantastische rivier (okay, komt met stip op de derde plaats, net achter de IJssel)

Slotakkoord op New Ireland

2008-03-20T04:12:00.000+01:00

Op vakantie in Papua Nieuw Guinea. Niet dat ik daar nu zo ontzettend aan toe was… in tegendeel, ik kan niet wachten om weer aan het werk te gaan na alle chaos in de provincie Simbu. Om mijn laatste weken in PNG met een goed gevoel af te sluiten, heb ik de afgelopen week gefietst in New Ireland. Samen met Joe, een Canadese volunteer. Lekker fietsen als mooi bruggetje op weg terug naar het Nederlandse leven.

New Ireland ligt ongeveer duizend kilometer naar het oosten vanaf het vasteland van PNG. Het is een langgerekt eiland, nog niet eens zo heel lang gelezen ontstaan doordat de stille oceaan hier onder de Australische plaat duikt. Het resultaat is ontelbare vulkanische eilandjes in een azuurblauwe zee. Op het eiland New Britain, even verderop, ligt het moderne Pompeij: Rabaul is in 1994 volledig weggevaagd door een reeks vulkanische uitbarstingen.

Ik wil niet in herhaling vallen, maar m’n woorden om alle mooie landschappen in PNG te beschrijven raken een beetje op. New Ireland is echt een paradijs! De geasfalteerde weg aan de oostkust slingert door een landschap van kokosbomen, regenwoud, tuintjes met dorpjes en vele kilometers van palmolieplantages. De witte stranden steken prachtig af bij de blauwe zee met kleurrijke vissen. Vanuit de begroeide heuvelachtige binnenlanden stromen kristalheldere koude riviertjes de zee in. Sommige riviertje stromen een heel eind parallel aan zee dwars door het strand.

Na alle drukte in de zeer dichtbevolkte highlands, is de rust en vreedzaamheid van de eilandbewoners een verademing. Kavieng is een slaperig stadje. Maar niet deze week! Zoals vroeger het rondtrekkende circus een heel dorp in beroering bracht, brengt de Doulos boot New Ireland in beweging. De 350 internationale jonge missionarissen trekken rond de wereld. Op het schip, twee jaar jonger dan de Titanic, geven ze kerkdiensten, verzorgen ze rondleidingen en runnen ze een (christelijke) boekwinkel. Het schip trekt enorme bezoekersaantallen.

Fietstend door de dorpjes worden we met groot enthousiasme ontvangen. Iedereen zegt gedag, zelfs volwassenen komen aanrennen om naar ons te zwaaien. De kinderen stellen zich in rijen op langs de weg voor een high five. In een van de dorpjes stond een schooltje zo’n 50 meter van de weg. Ik hoorde gezang door de ramen komen. Maar plotseling klonk vanuit vele keeltjes luid gejoel. Toen we uit het zicht waren verdwenen pakten ze het lied weer op alsof ze het nooit onderbroken hadden. Vele malen kwamen vanaf grote afstand kindjes aan gerend, zoals in de Tour de France fanatieke fans met hun favoriete renner de Alpe d’Huez op rennen. In volle sprint, al schreeuwend naar hun familieleden of vriendjes, probeerden ze op tijd bij ons te zijn. In sommige dorpjes kregen we zelfs bloemen om onze fiets te versieren. Wat een gastvrijheid!

In een van de mooiste guesthouses langs de kust, ontmoeten we Warren. Hij organiseert voetbalwedstrijden voor de jongeren op New Ireland. Vorig jaar is een competitie gestart tussen allerlei teams vanuit de stad en alle dorpjes. Warren heeft nu een wedstrijd gepland tussen de Doulos boot en een New Ireland team. Hij vraagt mij of ik mee wil voetballen met het PNG team.

De volgende maandag sta ik op veel te kleine kapotte voetbalschoenen als rechtsback in het PNG team. Als enige blanke voetballen we met allemaal lichtvoetige technisch begaafde voetballers tegen een team van reuzen. De eerste helft eindigt in 1-0 voor Doulos. Ik kan niet verder, overal blaren. Ik besluit de tweede heflt door te brengen met het drinken van jonge kokosnoten en het eten van rijpe papaja. De tweede helft krijgt het Doulos team steeds meer moeite met de enorme hitte. New Ireland wint uiteindelijk met 2-1!!

Vrijdag vlieg ik naar Cairns: Het einde van mijn PNG avontuur. Gemengde gevoelens, maar blij dat ik zoveel mooie avonturen heb mogen meemaken. En ook eerlijk heel blij om binnenkort weer in NL rond te stappen!

PS. zet in Australie mooie foto's op de site

Wat ik allemaal ga missen…

2008-03-01T11:52:00.002+01:00

Vanochtend met Richard (Engelse volunteer) en Joyce (vriendin van Richard’s vriendin) op bezoek bij de familie van mijn huisbaas geweest. De weg van Kundiawa naar Mingende is zo mogelijk nog slechter dan ruim een maand geleden. Overal aardverschuivingen en gaten in de weg.

“Mr. Koen, mr. Koen, ohh, mr. Koen”; Parak, de neef van huisbaas, komt vreugdevol op me afrennen. Ik kom afscheid nemen. De twee gezinnen wonen paradijselijk mooi. Twee huizen en twee haus kuk omringd door bomen en tuinen. Er heerst een serene rust; wat een verschil met het altijd drukke Kundiawa.

De tuinen lopen langzaam over in de bus, het halfnatuurlijke bos dat de meeste highlanders bezitten. Uit de bus halen ze hout, medicijnen, vogels en kleurstoffen. We wandelen naar de limestone groeve in eigendom van het gehele dorp. Bovenop de berg is het uitzicht adembenemend mooi. De vallei strekt zich uit van de Western Highlands dwars door Simbu tot aan de Eastern Highlands. Bos, tuintjes, huisjes en dorpjes vormen een lappendeken. In de verte richt de machtige Mount Elimbari zich op. De tweede berg van PNG is meestal in wolken gehuld, maar vandaag toont hij zich in volle glorie.

Ik heb foto’s meegebracht van mijn vorige bezoek. Dolenthousiast bekijkt de familie zichzelf. Wat een raar idee dat dit de laatste keer dat ik deze geweldige mensen in deze mooie omgeving zal zien. Dinsdag vertrek ik naar Madang. Na een exit interview en nog wat tripjes in PNG vertrek ik over drie weken naar Australië en Nieuw Zeeland. Nu ik besloten heb, gaat het na een aantal weken twijfel ineens erg snel.

M’n werk is totnogtoe niet helemaal geweest wat ik er van verwacht had. Eigenlijk heb ik niet eens de kans gehad te werken. Zo langzamerhand heb ik geen energie meer om te wachten tot dit veranderd. Ik voel me ook niet helemaal op m’n gemak in PNG. De sfeer is bijzonder. Het is ontzettend druk in dit kleine stadje. Mensen zijn zeer emotioneel en vaak licht ontvlambaar. Door wat (kleine) incidenten voel ik me niet helemaal veilig. Dat kost ontzettend veel energie. De acceptatie van geweld is groot in deze primitieve samenleving, die de laatste jaren in toenemende mate aan moderne invloeden bloot gesteld wordt.
Als ‘waitman’ ben ik ook altijd anders. Hoewel er wel sprake is van een gewenningsproces, blijf ik het moeilijk vinden. Mensen staren en kinderen roepen ‘mastaman’ of ‘waitman’. Deuren gaan open die voor andere gesloten blijven en bij de uitgang van de supermarkt wordt mijn tas niet gecontroleerd.
Veel mensen kennen m’n naam, ik blijf meestal in gebreke. Omdat de veiligheid van volunteers deels afhangt van de manier waarop we integreren, voel ik een continue sociale druk.

Al met al gemengde gevoelens. Naast de mindere momenten, besef ik hoeveel ik Simbu ga missen. De vriendelijke mensen, het ontspannen leven van PNG, het altijd verse eten, de leuke volunteers en het elke dag wel iets bijzonders meemaken. Papua’s zeggen met enige trots en niet voor niets over hun PNG: “the land of the unexpected: expect the unexpected”. Ik ben blij dat ik PNG met een positief gevoel kan verlaten.

PS. Ik zal binnenkort wat meer foto's op de site zetten!

Ansichtkaarten van Rampi

2008-02-19T06:31:00.010+01:00

Soms denk ik wel eens dat alle ansichtkaarten nep zijn. Het werk van handige fotobewerkers. Net als alle paradijselijke foto’s in vakantiefolders. Na het weekendje in Rampi weet ik dat niet meer zo zeker.

In de verte dobbert een kano. De dorpsbewoners vissen met traditionele pijl en boog. De oceaan is diepblauw, het water helder. Het koraal biedt een schuilplaats aan talrijke vissen, kreeften en zeesterren. De bomen reiken vanaf de kust de zee in. Hun takken bieden als natuurlijke duikplanken veel spektakel. De duizenden eilandjes voor de kust markeren de overgang tussen de ondiepe baai en een diepe trog.

Vrijdag zijn we met de nieuwe volunteers als onderdeel van de introductietraining naar het dorp aan de noordkust gereden. We verblijven bij Herman en zijn familie. De mensen zijn ontzettend aardig. Het leven rustig en vreedzaam. In tegenstelling tot de highlands zijn aan de kust geen stammenoorlogen. De mensen zijn laidback.

Zaterdagmorgen maken we een wandeling door de tuinen van Rampi. Het dorp bezit een grote hoeveelheid grond. Elke familie bezit naast een (mini)plantage ook een grote groentetuin. Het geld wordt verdiend met kokosnoten, cacao en buai. Handelaren uit de highlands kopen de producten op.

Ik vraag me wel een beetje af waarom we hier als westerlingen ontwikkeling komen brengen. De leefstijl van Papua’s is duizenden jaren oud. Er is voldoende eten, rust en geen westerse problemen. Misschien is er alleen hulp gewenst in de gezondheidszorg. Zo heeft Benol, een jongetje van een jaar of zeven, een ontstoken teen. De teen is drie keer zo dik als normaal. Hayley, een Engelse fysiotherapeute maakt de teen schoon, voor zover mogelijk. Een geïmproviseerde schoen van een plastic zak moet de teen de komende periode schoonhouden. Volgens Hayley is de wond is al zo verwaarloosd, dat de kans groot is dat de teen er vroeg of laat af valt. Het jongetje laat geen traan en hinkt vrolijk weg.

Als afscheidsmaaltijd eten we zondag vers gevangen kreeft en gefrituurde witvis. Wat een feestmaaltijd! Verlegen schuiven Herman’s vrouw Eli en dochter Julie aan, misschien niet gewend om met ‘waitman’ te eten. Na afloop van het eten is het tijd voor een wederzijds dankwoord. PNG heeft een enorme toespraken cultuur. Iedereen komt uitgebreid aan de beurt. Omdat ik van de volunteers als enige een beetje Tok Pisin spreek, mag ik de familie toespreken.

Vanuit het raam van de bus zie ik het dorpje verdwijnen. We stappen weer uit het leven van deze gastvrije, lieve en energieke mensen. Wat een fantastisch weekend!

Mijlenver van huis

2008-02-14T05:13:00.004+01:00

Het geluid van de branding is rustgevend. Misschien omdat de zee al miljoenen jaren tegen het land aanbotst. Een krab probeert op de rotsachtige kust te klimmen. Ik zit op mijn favoriete plek. Wat een uitzicht! Onder me krioelen kleurrijke vissen. Voor me strekt de oceaan zich uit. Naast me ligt The Alchemist van Paulo Coelho.

Ik ben terug in Madang. De komende twee weken staan in het teken van een in-country oriëntatietraining (ICO). Boeiend te merken hoeveel ik na twee en een halve maand al heb opgepikt van de cultuur, gebruiken en taal. De ICO is dan ook vooral een gezellig weerzien met de VSO staf en de volunteers uit Madang.

Simbu is ver weg. De bergachtige, ruige provincie lijkt mijlenver verwijderd van de toeristische Madang Lodge. Via de telefoon verneem ik dat de situatie in Kundiawa rustig is. De vorige directeur is terug op zijn plek. Ik vermoed dat hij de oude sloten heeft teruggeplaatst. Afgelopen donderdag heeft de rechtbank in de beroepsprocedure besloten dat zijn benoeming wel degelijk legaal was. Vanuit de nationale overheid is er een hoge ambtenaar gestuurd om het provinciale apparaat (weer) aan het werk te krijgen.

Gisteren mijn toekomst besproken met Barbara, de programmamanager van VSO. We hebben besloten nog 1 maand aan te kijken hoe de situatie zich zal ontwikkelen. Daarna besluiten we of ik in Simbu blijf. Plan B is dat ik ergens anders in PNG aan de slag ga. Plan C denk ik nog maar even niet aan.

Langzamerhand ben ik gewend aan leven in het buitenland. Ik mis Nederland veel, maar ik heb voor mezelf een manier gevonden om daarmee om te gaan. Jullie mails en reacties zijn daarbij trouwens onmisbaar. Wat een verschil met 70 jaar geleden toen de missionarissen zonder internet of telefoon de bergen van PNG introkken. Even een tripje Madang en een verblijf in de Lodge zat er voor hen niet in...

Baas boven baas

2008-02-05T10:17:00.000+01:00

Afgelopen weken waren onrustig. De chaos concentreerde zich rond het provinciegebouw. Was ik daar niet aan het werk? Zeker, dat is wel de bedoeling. Maar nu even niet.

Spelende kinderen in skelet van huis in Mingende

Vorige week dinsdagochtend raakte de aanhang van de twee strijdende directeuren slaags. In PNG gaat dat gepaard met grof geweld en rondzwaaiende bush knives. De politie schoot in de lucht om de vechtende partijen te scheiden. De bewakers hielden de even daarvoor ontslagen ambtenaren buiten de poort. Veel meer was er niet voor nodig om een massale vechtpartij te laten ontstaan.

Ik ben verder veilig. Wel ben ik nauwelijks nog in of rond het provinciekantoor te vinden. Niet in de laatste plaats omdat op het moment toch niemand werkt.

In het stadje gaat het leven gewoon door. Luttele uren na de rellen ben ik naar de bank gelopen. Ik moest dwars door de mensenmenigte, maar m’n geld was op. Er stonden trouwens ook veel bekenden. De verleiding was groot om naar de laatste nieuwtjes te vragen. Maar ik moest oppassen voor het ‘verkeerde plaats, verkeerde tijd’ principe. Elk moment kon de vlam weer in de pijp slaan. Ik liep dus maar zo snel mogelijk door!

Mijn huis in Papuan Compound

Het wachten is nog altijd op een besluit vanuit Port Moresby. Wie mag zich waarnemend directeur noemen? Al twee jaar sleept deze kwestie zich voort. Doordat ook nu weer het besluit lang op zich laat wachten, neemt de spanning toe. Het gevolg is dat de provincie wederom negatief in de krant komt. Geen hulporganisatie of ondernemer is op deze manier nog bereid een Kina in Simbu te investeren. De mensen zijn de dupe.

Afgelopen donderdag hebben de betrokken partijen een veelzeggend compromis gesloten. Het was een ware Poolse landdag met de gouverneur, de directeur, de net ontslagen managers en de even daarvoor aangestelde managers. De uitkomst was wonderwel dat niemand meer naar het werk zou gaan. Alleen de afdeling educatie en de afdeling financiën mochten blijven werken. De afdeling financiën valt rechtstreeks onder de nationale overheid. En de afdeling educatie is ontzettend druk, omdat het schooljaar in de startblokken staat.

Gisteren is een aantal ambtenaren weer aan de slag gegaan. Blijkbaar was dat de afspraak. Het had bizarre taferelen tot gevolg. Zo waren de (onwettig) ontslagen en de nieuw aangestelde manager van Provinciale Zaken beiden op kantoor. De afdeling Planning en Beleid was daarentegen geheel stuurloos. Niet dat het overigens veel uitmaakt. De meeste ambtenaren doen in deze schimmige situatie toch niets. Of dat ze nu thuis zitten of op kantoor doet daar weinig aan af.

Het wachten is tot Port Moresby verduidelijking gaat geven. Ik heb geen flauw idee wanneer dat gaat gebeuren. “Vanmiddag komt er bericht”, aldus het roddelcircuit, dat elke dag de gemoederen flink bezig houdt. Volgens de gouverneur, die ik vanochtend sprak, gaat het nog één tot drie maanden duren. In het gunstigste geval. Ik zal de complexe benoemingsprocedure niet herhalen.

John en Grace, de oom en tante van mijn huisbaas

Inmiddels heb ik in overleg met VSO besloten dat mijn placement herzien moet worden. Werken voor de provincie Simbu gaat gewoonweg niet in deze situatie. Ik weet niet wat de toekomst gaat brengen. De eerste optie is dat ik ander werk ga doen in Kundiawa. Een tweede optie is dat ik naar een andere provincie verhuis. De derde optie is dat ik helemaal vertrek uit PNG. Zaterdag vlieg ik voor overleg naar het VSO kantoor in Madang.

Gelukkig kan het altijd slimmer, aldus de heerlijk relativerende Overijsselse wijsheid. Alle VSO’ers zijn vorige week uit Kenya geëvacueerd. Hun veiligheid kon niet worden gegarandeerd. Dat is even een enorme omschakeling. Van twee jaar Kenya ineens terug naar de Hollandse winter. Hopelijk voor de Kenyanen en de VSO’ers, is het geweld daar sneller voorbij dan in Simbu.

PS. leuke foto's hè?

Barbara

2008-02-01T10:38:00.000+01:00

De rivier buldert. Het regenseizoen laat overal zijn sporen achter. De auto baant zich een weg door de modder. Zonder 4-wiel aandrijving kom je niet ver in Gembogl. Barbara’s grond ligt tegen de berghelling en strekt zich uit van de rivierbedding tot aan de top. Het dal is hier steil en smal waardoor het zicht niet verder reikt dan de met gras en bomen bezaaide berg aan de overkant.

Oom met huisgemaakte sjek

Vandaag is een belangrijke dag voor Barbara. Ze organiseert een grote mumu. Een mumu is de traditionele feestmaal in PNG. In een kuil worden vuurhete stenen gelegd. Daarboven komt een laag groenten, zoete aardappelen, groene bladgroenten, pompoen. Bananenbladeren dekken de groentelaag af. Versgeslachte varkens compleet met kop en ingewanden komen hier bovenop. Flink wat water op de stenen en wederom bananenbladeren sluiten het geheel hermetisch af. De komende anderhalf uur stoomt het eten heerlijk gaar.

Mmm, spareribs

Barbara is programmamanager Participation & Governance bij VSO. Ze organiseert de plaatsing van volunteers bij diverse werkgevers. Daarvoor onderhoudt ze contacten met allerlei organisaties in PNG en met de wervingskantoren van VSO, onder andere in Engeland en Nederland.

Barbara aandachtig luisterend naar de speech van de bigman

Bijna 20 schapen zijn geslacht. Deze worden verdeeld over de clangenoten. Hiermee eert Barbara haar tien jaar geleden overleden moeder. Tegelijk onderstreept ze hiermee haar voorname positie in de stam. Na meerdere jaren weg geweest te zijn om carrière te maken, bereidt ze zich nu voor om zich over enkele jaren definitief in haar geboortestreek te vestigen. Ze zal de eerste vrouw worden die de positie van bigman (burgemeester of opperhoofd) vervult. Met een bijzondere wilskracht, sociale bewogenheid en intelligentie heeft ze veranderingen teweeg gebracht, die nog niet zolang geleden in de samenleving van de hooglanden ondenkbaar leken.

Het eten is uitgestald op de grond. Er zijn vier grote stapels vlees en groenten, waarvan twee stapels vergezeld gaan van een grote hoeveelheid briefjes kina’s. De hele clan heeft dit geld bijeengebracht. Nadat een pastoor een toespraak heeft gehouden en het eten en de aanwezigen heeft gezegend met water uit een gebruikt spriteflesje, neemt Barbara het woord. Ze geeft de grootste stapel eten met veel geld aan de familie van haar moeder. Met luide huilende kreten komen de vrouwen naar Barbara om haar te omhelzen.

De verzamelde kina's voor de familie van Barbara's moeder

Als blanke VSO’ers is het een grote eer om hierbij aanwezig te zijn. Daarom is het enigszins een vreemd gevoel dat Cathelijne, Maarten en ik uitgebreid worden bedankt voor onze komst. We krijgen ook nog eens een van grote stapels eten. En een briefje van 50 Kina om onze busreis van en naar Kundiawa te bekostigen. Weigeren kan beslist niet.

Nadat de grote stapels vlees en groenten zijn verdeeld, wordt de rest van het eten verdeeld over de clan. Dat is niet eenvoudig, het vergt een grote organisatie en een secure boekhouding. Bananenbladeren zijn uitgespreid over de grond. Aan twintig stokken hangen de briefjes met de namen van de families. Nu verdeelt een aantal mannen het eten, beetje bij beetje. Het duurt ruim een uur voordat alles volgens de juist wijze is verdeeld. Niemand mag tekort komen en iedereen krijgt zijn deel naar rato van zijn bijdrage en belangrijkheid.

Het eten wordt verdeeld over alle families

Dit is het einde van de bijeenkomst. Iedereen verzamelt zijn deel van het eten in de bilum en keert terug naar huis. Samen eten is geen onderdeel van de cultuur. Thuis wordt het varken opgebakken en de groenten gekookt.

Een willekeurige maandagmorgen

2008-01-28T04:04:00.000+01:00

Ik heb de maandagochtend editie van de Post Courier voor me liggen. Papua Nieuw Guinea is één van de slechtste landen om een bedrijf te starten. Dat is de uitkomst van een onderzoek van de Wereldbank. Zelfs in vergelijking met Afrikaanse landen komt PNG er slecht uit. Eén van de belangrijkste oorzaken is corruptie. Alles en iedereen lijkt corrupt hier.

Ik sla de pagina om. De ondernemers in Kundiawa hebben schoon genoeg van de vele stroomuitval, de dagelijkse afsluiting van het water en de verstoringen op het telecommunicatie netwerk. De nieuw leven ingeblazen Kamer van koophandel heeft een vertegenwoordiger van het overheidsbedrijf Telikom uitgenodigd om hun vergadering bij te wonen. Maar helaas, niemand kwam. De voorzitter van de Kamer vertelde me vorige week dat hij weinig kans ziet op een samenwerkingsproject, zolang de overheid geen basisvoorzieningen levert. Daar gaat mijn idee.

Vandaag of morgen is er een rechtszaak. Hamvraag is wie de voormalige baas tijdelijk mag opvolgen, de baas die door hetzelfde gerechtshof twee weken geleden uit zijn functie is gezet (zie Strijd in de ambtelijke arena) In het provinciekantoor is het nog steeds chaos. De met een coupe binnengekomen illegale baas heeft vandaag bekend gemaakt dat hij ongeveer 20 hooggeplaatste mensen vervangt. Mijn afdelingshoofd kan vertrekken. Alle hoofden van de zes districten mogen eveneens vertrekken. In de plaats van deze groep, stelt hij zijn eigen mensen aan. Dat zijn de mensen die al een tweetal weken rondhangen op het provinciekantoor, aasgieren zou je kunnen zeggen.

Ik probeer een aantal mensen op kantoor te treffen om projecten te bespreken. Ik tref weinig collega’s aan. Een deel is bezig om het schoolgeld voor hun kinderen te organiseren en de kinderen naar school te brengen. Een ander deel is nog steeds niet op het werk vanwege de chaos. Alleen de directeur van ‘Jeugd, vrouwen en gemeenschapsontwikkeling’ tref ik aan. Hij vraagt me morgen terug te komen, in afwachting van een nieuwe rechterlijke uitspraak. Op het lijstje van de baas zie ik dat ook hij ontslagen is.

Naar huis maar weer dan. Wederom vroeger dan verwacht. Het was een zware ochtend. Helaas maar waar, voor Simbu is het een willekeurige maandagmorgen. Toch kan ik er nog niet aan wennen. Werken bij Regio Twente was niet altijd even gemakkelijk, maar in vergelijking tot Simbu …

Morgen maar weer eens kijken wat de dinsdagochtend brengt.

Ik sla mijn vrouw

2008-01-25T11:08:00.000+01:00

Gisteravond kwam ik laat terug van hotel Mount Wilhelm. Zoals gebruikelijk zat op het pleintje even voor mijn huis een jonge vrouw met haar kleine kinderen. Voor een winkeltje verkoopt ze elke dag buai en sigaretten. Zo sprokkelt ze nog wat broodnodige kina’s bij elkaar. Overdag verzamelt zich altijd een grote groep mensen voor het winkeltje. Niet om iets te kopen, de luiken zijn meestal gesloten. Ze kaarten om geld. Het schijnt een nationale verslaving te zijn. Het is in ieder geval tijdverdrijf nummer één.

Kundiawa 'by night' vanaf m'n huis

Ditmaal kwam een mij onbekende man van een jaar of 35 op me af. Naast hem en de verkoopster met twee van haar kinderen was er niemand. De man bleek ook in Papuan Compound te wonen. Na de gebruikelijke oppervlakkige praat (you bilong we? you go antap Mount Wilhelm? you laikim Simbu?), vertelt Albert dat hij net uit de cel komt. Hij was veroordeeld voor 18 maanden, maar is om een of andere reden al na twee maanden vrij gekomen.

Onverwachts vertelt hij ook de reden van zijn gevangenschap: hij sloeg zijn vrouw en moeder. Ik weet even niet hoe te reageren. Ik besluit hem rustig zijn verhaal te laten vertellen. Huiselijk geweld komt veel voor in PNG. Cultuur en tradities verdwijnen snel volgens Albert. De man staat in de traditionele Melanesische samenleving nu eenmaal boven de vrouw. Maar de wetgeving laat geen ruimte meer voor deze hiërarchie. Als een vrouw vreemd gaat, heeft een man het recht zijn vrouw te slaan. Maar tegenwoordig, draait de man de gevangenis in.

Ik weet even niet hoe te reageren. Ik heb het al vaker meegemaakt, dat mannen openlijk over de onderdrukking van hun vrouw praten. Meestal negeer ik het. Nu heb ik het gevoel dat wanneer ik niets zeg, het lijkt alsof ik instem met zijn daden. Ga ik met hem in discussie, dan distantieer ik me van de cultuur en tradities in Papua Nieuw Guinea en breng ik Albert in verlegenheid. Dat is voor mijn integratie en veiligheid weer geen verstandige keus.

Uiteindelijk besluit ik uit te leggen hoe ik erover denk, vanuit mijn cultuur. Dat ik mijn vrouw niet zou slaan als ze vreemd zou gaan. Dat mannen en vrouwen in Nederland in principe gelijk zijn (althans zouden moeten zijn). Albert brengt hier tegenin dat hij een bruidsprijs heeft betaald voor zijn vrouw. Dus dat hij het recht heeft haar te slaan. Ik vraag hem, wat het verschil is tussen materiële bezittingen als een auto of varkens en een vrouw. Hij reageert niet echt.

Vanuit mijn ooghoeken zie ik de jonge verkoopster en een oudere vrouw, die is aangeschoven om buai te kauwen, instemmend knikken. Ze zeggen echter niets. Uit respect voor de waitman of uit ontzag jegens Albert? Ik weet het niet. De gelijkheid tussen man en vrouw lijkt nog ver weg.

Twee vrouwen uit de buurt op oudjaarsdag

A real PNG experience

2008-01-20T04:01:00.000+01:00

Ongemakkelijk en enigszins verlegen schuifel ik op en neer op het kerkbankje. Wegduiken heeft weinig zin: ik ben twee koppen groter dan de gemiddelde kerkganger in dit gezelschap. Waren zonet al niet alle ogen op de enige ‘waitman’ gericht, dan is het nu zeker het geval. Wij danken de VSO volunteer, voor zijn aanwezigheid te midden van ons. We danken hem en klappen drie keer: 1, 2, 3. De voorganger spreekt meermalen deze woorden in Tok Pidgin uit. Aan het begin én aan het eind van de kerstdienst.
Gelukkig ben ik na vijf weken PNG redelijk gewend geraakt aan starende blikken. Alle aandacht vind ik wat overdreven. Net alsof ik belangrijker ben dan de vele andere aanwezigen?!

Ook in PNG hebben traditionele gebruiken zich vermengd met het Christendom. Tijdens de kerstdienst dansen en zingen kinderen in inspirerende klederdracht gestoken. (Helaas, helaas, mijn fototoestel lag thuis). Op hun hoofd prijken kleurrijke, hele vogels en grote veren. Hert hoofddeksel is zo zwaar en warm dat één van de kinderen het halverwege de dienst begeeft.

Nog geen minuut na het einde van de katholieke kerstmis in Gembogl stallen vrouwen hun lokaal gekweekte eet- en rookwaren uit. Ieder moment wordt aangegrepen om enkele kina’s te verdienen. Gembogl beschikt over de rijkste agrarische gronden in Simbu. Het landschap is in dit deel van de provincie ongelofelijk bergachtig en daardoor erg lastig te bereiken. De boeren (en dat is iedereen in Simbu) kunnen hun waren lastig naar de markten vervoeren. Zeker nu de enige weg al sinds 2000 geen onderhoudsbeurt heeft gehad. Ter vergelijking: een gemiddeld bospad in Nederland is beter begaanbaar. Vele boeren produceren dan ook voor zelfvoorziening. Er is altijd voldoende eten. Familie- en clanleden ondersteunen elkaar. Helaas levert deze levensstijl geen kina’s op. Geen geld dus voor schoolgaande kinderen, een onverwachts bezoek aan het ziekenhuis of de aanschaf van niet dagelijkse goederen.
Daarover later meer.

Terug naar het kerstverhaal. Ik was maandagochtend vroeg opgehaald door Barbara. Met een volgeladen auto zijn we naar het noorden gereden. Na ongeveer 500 meter is het einde asfaltweg. We zijn Kundiawa nog niet uit. Onderweg even pauze om de waterfles bij te vullen met vers bronwater. Ik koop pinda’s. Nooit geweten dat pinda’s met meerdere aan een takje zitten. Ook nooit geweten hoe bananen precies groeien, of doperwten bijvoorbeeld. In PNG leer ik ineens hoe voedingsmiddelen eruit zien voordat ze verpakt worden en in de schappen belanden.

Stephen, weer nuchter

Na ongeveer twee uur hobbelen worden we tegengehouden door een groep dronken jongeren. Het blijkt Stephen te zijn. De zoon van Peter: mijn gastheer deze kerstdagen. Hij is vanochtend vroeg al aan de stim* begonnen met om klokslag half twaalf zijn ongelofelijk beschonken toestand als resultaat. Zodra hij door heeft dat de auto volzit met bekenden, barst hij in tranen uit. Hij loopt naar Barbara en omhelst haar. Daarna stapt hij op de bestuurder af. “Sori, sori, sori, mi spak*” stamelt hij beschaamd. Hij pakt mijn hand en probeert me recht in de ogen te kijken. “Koen, tomoro mi spikim to yu, nau mi spak. Sori. Mi rispect yu, long wanem mi no spikim to yu nau”, walmt hij in m’n gezicht. Ik knik begrijpend en beantwoord zijn warme welkom.

Na het onverwachtse welkomstritueel lopen David en ik bergopwaarts naar het huis van Peter en Clara. David is de oudste zoon van Ben en Salume. Barbara heeft hen gevraagd op mij te passen in Kundiawa. Ze wonen niet ver bij me vandaan. Salume brengt geregeld groente mee. En ze knuffelt me zoals m’n oma dat vroeger ook deed, lekker klef.

Clara kookt in het haus kuk

Het huis bestaat uit drie afzonderlijke gebouwtjes. Allereerst, het meest degelijk, de ‘haus kol’. Hierin bevinden zich de slaapvertrekken en woonkamer. Tien meter verder de berg op heeft Peter een ‘haus kuk’ gebouwd met traditionele bushmaterialen: hout en allerlei soorten gedroogd gras en gevlochten bamboe. De ‘haus kuk’ functioneert als keuken en als slaapplek voor Stephen. Clara kookt iedere dag op vuur de gezinsmaaltijden. ’s Ochtends meestal in olie gebakken plakken zoete aardappelen. ’s Avonds allerlei groenten van het land, met wat rijst of zoete aardappelen geroosterd in de as van het vuur. Nog weer tien meter steil bergopwaarts is de ‘haus pekpek’, of ‘smolhaus’, het toiletgebouwtje. Een gat in de grond met twee planken en tientallen vliegen markeren het richtpunt voor je behoefte. Een blauw wapperend zeiltje verzekert me van enige privacy.

’s Nachts naar het haus pekpek is geen pretje. Echte duisternis zoals dit heb ik nog niet vaak meegemaakt. Het is regenseizoen, de wolken verbergen de maan en sterren. In mijn bed probeer ik het verschil te zien tussen m’n ogen open en m’n ogen gesloten. Ik merk het niet. De regen maakt de paden in Peter’s tuin modderig en glad. Mijn voornemen een deel van de route naar de hoogste top in PNG (Mount Wilhelm 4509 meter) te wandelen valt dan ook in het water. Veel verder dan het marktje bij de eerst volgende brug over de Wara Simbu* kom ik niet.

Uitzicht op de wara Simbu in Gembogl

Op tweede kerstdag is Barbara erg ziek. Ze denkt dat ze Malaria heeft. Ben besluit naar Kundiawa te rijden, naar het ziekenhuis. Ik duik ook de auto in. Een helse tocht volgt. De weg is zo mogelijk nog slechter dan op de heenweg. Opgepropt in Ben’s Suzuki zit ik met Salume, David en kleinste zoontje John op de vloer in de achterbak. Barbara en Ben zitten voorin op de enige twee stoelen. Onderweg haalt Ben flesjes SP bier* om de tocht wat aangenamer te maken. Zo rijden we al schuddend door het donkere berglandschap. Ben kijkt achterom en zegt lachend: “This is a real PNG experience for you!”

* stim = sterke alcohol thuis gebrouwen met fruit of kokosmelk. Nog het meest te vergelijken met wodka, alleen dan sterker. Papua’s mixen het vaak met cola. Echte alcoholisten drinken het puur. Een halve liter kost zo’n euro op de illegale marktjes.
* spak = dronken
* long wanem = daarom
* Wara Simbu = de Simbu rivier. Stroomt vanaf Mount Wilhelm door Gembogl naar de zuidelijker gelegen Waghi rivier.
* SP bier = PNG’s grootste bierfabrikant. Heeft afgelopen jaar de eerste prijs gewonnen als beste bier van de Pacific. Nu weet ik niet wat de concurrentie was, maar eerlijk is eerlijk, het is erg goed te drinken.

Strijd in de ambtelijke arena

2008-01-16T10:36:00.000+01:00

De politie is in grote getale aanwezig op het terrein van de provinciale hoofdkantoren. Ze verwachten rellen. Gisteren heeft het nationale gerechtshof uitspraak gedaan. De hoogste baas van de provincie, Joe Bal, is uit zijn functie gezet. Zijn benoeming van ruim twee jaar geleden is ongegrond verklaard.

Dit betekent dat zijn voorganger Joseph Kunda, destijds waarnemend directeur, zijn plaats in neemt. Joe Bal heeft volgens hem op slinkse wijze zijn positie bemachtigd. De continuïteit in het provinciale beleid is nihil. Mijn collega-VSO’er uit India vertelde me vandaag dat hij de afgelopen anderhalf jaar niet anders gewend is. Niet alleen rechtszaken, maar ook de landelijke verkiezingen en een herstructurering van de provinciale ambtelijke top, legden het gehele provinciale apparaat voor maanden plat.

De nieuwe directeur (eigenlijk de oude dus) zal alle benoemingen van zijn ‘illegale’ voorganger ongedaan maken. Onmiddellijk zijn eigen mensen benoemen. Geen manager in PNG wordt puur benoemd om zijn kwaliteiten: het is allemaal vriendjespolitiek. Mijn persoonlijke toekomst bij de provincie is ook niet helemaal duidelijk. Mijn direct leidinggevende is het broertje van de voormalige directeur. De kans is erg groot dat hij vertrekt.

Helaas is dit typerend voor Papua Nieuw Guinea. In een andere provincie vechten twee mannen al tien jaar uit wie de hoogste baas mag spelen. Naar het schijnt soupeert deze strijd een groot deel van het provinciale budget op. Continuïteit in beleid is hierdoor een uitzondering.
De ‘gewone mens’ leidt onder dit kemphanengedrag. Veel basisvoorzieningen, als gezondheidszorg, wegen, onderwijs zijn vrijwel overal in PNG al jaren onder de maat. Onderhoud en beheer wordt niet uitgevoerd. Geld is beschikbaar, maar verdwijnt in de zakken van corrupte politici of ambtenaren.

Een grote groep mensen heeft zich inmiddels buiten verzameld. De ambtenaren, die nog wel aan het werk zijn, kijken door de ramen naar buiten. De gouverneur heeft Kunda verzocht de rust te bewaren en nog niet het kantoor te betreden voordat precies duidelijk is wat de uitspraak van het gerechtshof inhoudt. De spanning is te snijden. Kunda spreekt zijn publiek toe. Even later druipt de menigte af. Blijkbaar heeft Kunda hen gevraagd het gebouw niet te bestormen. De rust keert terug in Kundiawa, tenminste voor heel even.

PS. Inmiddels heeft Kunda met behulp van zijn aanhangers het kantoor toch betreden. De sloten zijn vervangen. Tegelijk wil Joe Bal de zaak bij het hoogste gerechtshof van Papua Nieuw Guinea aankaarten. Het zal nog wel een tijd onduidelijk blijven wie nou de baas is in het provinciekantoor!

Op naar Kundiawa

2008-01-11T08:18:00.000+01:00

Eindelijk, het is zover! Vol spanning rijden we ’s ochtends vroeg weg uit Madang. Peter, de broer van Barbara, rijdt. Barbara zit achterin samen met haar dochters Margaret en Marie en met dorpsgenote Salume. Joseph Dopra, ambtelijk baas van de provincie Madang, begeleidt ons met nog enkele kinderen in een tweede auto.

Peter

Ik ben niet alleen nerveus omdat ik naar m’n nieuwe woonplaats ga, maar ook omdat zoveel mensen me gewaarschuwd hebben: de weg van Madang naar Kundiawa schijnt niet veilig te zijn. In Kundiawa moet ik oppassen. Rondom kerst en oud en nieuw is het extra onveilig. Al deze goedbedoelde waarschuwingen tolden de afgelopen dagen door m’n hoofd.

Weg door Madang Province

De weg door Madang Province is prachtig. Al snel rijden we door tropisch regenwoud afgewisseld met huisjes gemaakt van bushmateriaal. De muren bestaan uit gevlochten stengels. De daken uit een lang gedroogd soort gras. In Madang en soms in de highlands staan de huisjes op palen vanwege de stortbuien en het ongedierte. De weg is niet best. Soms is er helemaal geen weg. Aardverschuivingen zijn aan de orde van de dag. Toch schieten we aardig op.

Na anderhalf uur rijden, stoppen we bij een lokaal marktje. Ze verkopen allerlei fruit en groenten. Barbara en Salume laden in. In de bergen zijn kokosnoten en betelnoten duurder.

Marktje onderweg

Na een tijdje slingeren door tropisch regenwoud komen we in de Ramu vallei. Deze vruchtbare riviervallei huisvest één van Papuaas grotere agrarisch-industriele bedrijven. Het bedrijf Ramu produceert suiker en steeds meer palmolie. De gehele vallei is een groot akker. In het stadje zelf wonen circa 10.000 mensen. Allen werkzaam voor het bedrijf of indirect afhankelijk van het bedrijf. Joseph vertelt dat het bedrijf de aanleg van alle voorzieningen in de Ramu vallei zelf voor haar rekening neemt. Inclusief de doorgaande weg, huizen en winkels.
We zijn op zoek naar de CEO van het bedrijf. Joseph, trots op z’n netwerk, wil even binnenwippen. Hij wil gelijk de auto laten repareren. De slechte wegen hebben hun tol geeist. Al snel regelt de CEO een spoedreparatie in de bedrijfsgarage. De CEO stapt achterin de auto om de weg te wijzen. Maar deinst verschrikt achteruit. Ik blik in de auto en zie een varken rondhuppelen. Een cadeautje voor een dorpsgenoot van Jospeph, een bijdrage in de bruidprijs die hij moet betalen. Varkens zijn van oudsher ontzettend waardevol in PNG, vooral in de highlands.

Peter besluit verder te rijden. Hij heeft net de band verwisseld van de andere auto. Hij gaat op zoek naar een bandreparateur. Zonder reserveband de highlands highway over, is geen goed idee. Na een kwartiertje rijden komen we bij een groepje winkeltjes en huizen. Het houdt het tussen een dorpje en een parkeerplaats. De sfeer doet me denken aan een oude wild west film. Iedereen hangt rond en kijkt je aan. Het is warm. Ook Barbara voelt zich duidelijk niet op haar gemak. Ze waarschuwt me uit te kijken. Gelukkig verveel ik me niet. De volledig handmatige bandreparatie is een spektakelstuk.

Aan het eind van de middag bereiken we eindelijk Goroka. We liggen vijf uur achter op de planning. Het is ontzettend druk in het hoofdstadje van de Eastern Highlands. In het centrum is een rugby wedstrijd aan de gang. Het lijkt alsof het publiek de grootte van het veld bepaalt. Hoe dichter zij op de wedstrijd duiken, hoe kleiner het veld. Na een korte stop maken we ons voor de laatste etappe. Joseph, de kids en het varken hebben zich inmiddels weer bij ons gevoegd. We duiken Simbu in. De bergen worden nog steiler, de dalen dieper. De kleine huisjes lijken bijna van de rand af te vallen. Een aardverschuiving zal rampzalige gevolgen hebben. Het is koud en het regent in de bergen. We rijden over het meest gevaarlijke stuk van de rit. Hier vinden regelmatig overvallen plaats.

We bereiken Kundiawa zonder kleerscheuren. Ook hier een grote drukte op straat. Het is inmiddels donker. We stappen even uit bij m’n nieuwe huis. Het ligt hoger en staat ook nog op palen. Een trap met 10 treden leidt naar boven. Het lijkt groot. Er staat een schuurtje in de tuin zo groot als de traditionele huisjes die ik vanuit de auto de hele dag heb gezien. Fred en Maggie, de huiseigenaren, komen enthousiast de trap naar beneden. Ik denk niet dat ik ze morgen nog herken zo in het donker!

Traditioneel huis in Simbu Province

Even later rijden we de parkeerplaats van Hotel Mount Wilhelm op. Fred en Maggie gaan morgenvroeg hun huis uit. Ik slaap nog één nachtje in een hotel. Gevoelens van avontuur (waar ben ik aan begonnen?), spanning (wat staat me te wachten?) en angst (wauw daar ben ik dan eindelijk!) wisselen zich af. M’n hoofd zit vol. De opwinding en spanning voor vandaag eisen hun tol. Ik val in slaap.

PS. Nu ik weer internet heb, zal ik de komende weken de 'schade' van afgelopen maand proberen in te halen

kerstbericht(je)

2007-12-29T02:55:00.000+01:00

Hoi allemaal,

Hopelijk hebben jullie allemaal fijne kerstdagen gehad! Ik heb kerst gevierd in Gembogl, een van de meest bergachtige provincies van PNG. Traditioneel gegeten en geslapen in een 'haus kol' en 'haus kuk'. Ook proberen te wandelen. Maar het is regenseizoen, dus erg prettig wandelen was het niet.

Op eerste kerstdag de katholieke kerkdienst bijgewoond. De meeste mensen hier zijn katholiek. Ik vermoed dat de katholieken vanaf de jaren dertig het meest fanatiek zieltjes hebben gewonnen in de highlands.
Tijdens de kerkdienst leek ik meer aandacht te krijgen dan de priester en het beeld van Maria samen… Zeker toen de voorganger mij uitvoerig ging bedanken voor mijn komst en iedereen op 1, 2, 3 in de handen liet klappen voor mij. En dat aan het begin en het eind van de dienst, beide keren vijf maal. Tsja, ik ben en blijf als ‘waitman’ een opvallende verschijning.

Ik houd het berichtje kort. Ik ben in Goroko nu. Hier kan ik wel op het internet en geld pinnen. Net zelfs thaise curry saus opgespoord, die niet over datum was, yeah! In Kundiawa heb ik nergens internet, ook niet op m’n werk. Het gehele provinciale ambtelijke apparaat heeft geen internet en geen telefoonverbinding naar buiten. Alleen de hoogste baas kan naar een locatie buiten het kantoor bellen. Hoezo, een communicerende overheid?

Ik probeer thuis internet te regelen, maar mijn vaste telefoonlijn is kapot. En ik probeer al ruim een maand iemand van de telefoonmaatschappij te laten komen. Zonder resultaat…

Verder m’n draai behoorlijk gevonden. Veel aardige mensen ontmoet, al heel redelijk aan het integreren dus in Simbu. In de buurt kent iedereen mijn naam al. Over alle leuke en bijzondere avonturen en opvallendheden schrijf ik binnenkort meer op m’n weblog! Geef me nog een maand om internet te regelen ;) Ik ben op m’n computertje wel de verhalen aan het bijhouden. Dus hopelijk kan ik jullie gauw meer vertellen.

Heel erg bedankt voor jullie lieve mails, electronische kaartjes en berichtjes. Ik kan jullie steun goed gebruiken. Ik mis jullie veel. Sorry, ik kan nu even niet persoonlijk reageren. Zodra ik thuis internetverbinding heb, ga ik dat inhalen :-)

Heel veel plezier met oud en nieuw en een heel gelukkig 2008 alvast gewenst!

Lieve groeten, Koen

Autoslingeren en tsunami’s

2007-12-07T02:06:00.000+01:00

Aan de verkeerde kant van de weg en links schakelend slinger ik over de hoofdweg van Madang. Ondanks het open raam gutst het zweet van m’n voorhoofd. Mijn shirt plakt aan m’n rug en de stoel. ‘Is het de adrenaline of de felle zon en de hoge luchtvochtigheid?’ vraag ik mezelf af.

In Madang heb ik al twee keer gereden in de truck en het busje van VSO. De drie auto’s van VSO zijn dringend aan vervanging toe. David, voormalig volunteer in Gambia en China, is bezig met een omvangrijke controle van de veiligheid van VSO’ers in Papua Nieuw Guinea. Hij vindt het niet langer verantwoord: “Stel dat er een tsunami komt. Dan moeten we alle VSO’ers in laaggelegen delen heel snel kunnen evacueren. Als de auto dan niet start, hebben we een groot probleem.”

De VSO auto’s misstaan overigens niet tussen het overig wegverkeer. Misschien maar goed ook, gelet op de slechte gesteldheid van de wegen. Autorijden staat gelijk aan manoeuvreren langs de vele gaten in de weg. De moeilijkheidsgraad is hoog door de grote horden voetgangers aan de ene kant en de slingerende tegemoetkomende auto’s aan de andere kant. Dronken bestuurders hebben er baat bij. Zij vallen in dit slingergewoel totaal niet op.

VSO-chauffeur Alfonse tussen 'zijn' auto's

Door het gebrek aan openbaar vervoer en taxi’s is personenvervoer voor vele autobezitters een inkomstenbron. PMV’s (public minivans) rijden af en aan. Voor 10 eurocent naar de andere kant van de stad, ideaal. Grotere jeeps en trucks met passagiers in de open laadruimte brengen mensen van het omringende platteland naar het centrum van Madang.

Infrastructuur en vervoer is in PNG een groot probleem. Zo vanzelfsprekend wij kriskras door Nederland rijden, treinen of fietsen, zo gecompliceerd ligt het hier. Neem bij voorbeeld Port Moresby. De hoofdstad is niet over de weg bereikbaar vanaf de binnenlanden en het noordelijke deel van PNG. Een groot deel van de Papua’s woont nu juist in deze gebieden. Waar Den Haag regelmatig garant staat voor ‘ver-van-ons-bed-shows’, heeft Port Moresby de eer dat letterlijk te zijn voor menig Papua.

Dwars over het hoofdeiland van PNG loopt de Highlands Highway. Deze weg verbindt de kuststad Lae (bijna 100.000 inwoners) met de bergachtige, maar dichtbevolkte binnenlanden. Tussen de steden en dorpen in het noorden en de binnenlanden rijden particuliere lange afstand busjes. Deze zijn echter nogal eens het doelwit van raskols (bandieten). Voor veel interlokaal vervoer ben je daarom in PNG al gauw aangewezen op het vliegtuig. Helaas is dat voor het grootste deel van de Papua’s niet te betalen.

Dedey is ober in de Madang Lodge. Het resort waar VSO-volunteers tijdens hun oriëntatie en training verblijven. Dedey komt oorspronkelijk uit een klein dorpje in de provincie Madang, hemelsbreed minder dan 100 kilometer van de stad. Toch kan hij alleen naar zijn familie met het vliegtuig. De prijs voor een enkele reis is 280 Kina (ongeveer € 70). Zijn familie heeft hij al 3 jaar niet gezien.

PS. De kans op een tsunami is groot in PNG. Het land kent regelmatig grote aardbevingen, waarbij een 6 of 7 de schaal van Richter gangbaar is. Nog in 1998 is een hele stad weggevaagd door een tsunami die drie grote golven kende. De hoogste golf was ongeveer 10 meter!

Op naar Kundiawa

2007-12-04T00:46:00.000+01:00

Twee weken Madang zitten er bijna op. Het Canadese koppel De Pistells vieren een witte kerst in Canada. We zullen in februari wel gezamenlijk met de incountry training starten. Ten minste, dat is de bedoeling.
Ik ga alleen naar Kundiawa. Hoewel, dat is niet helemaal waar. Barbara en haar familie gaan mee. Barbara is VSO's programmamanager Participation & Governance. Liklik papa (oom) Peter is chauffeur. Met kerst ben ik uitgenodigd voor een traditionele singsing in het dorpje van Barbara's familie.

Wandelen in het tempo van een Papua valt nog niet mee. Soms weet ik me aan te passen. Maar als ik even niet oplet ben ik toch nog weer mensen aan het inhalen. Rare gewoonte toch, dat snelle wandelen. De mensen doen rustig aan. En terecht, gloeiend warm en benauwd. Zelfs ’s ochtends tijdens mijn ochtendwandeling van de Lodge naar het VSO kantoor. De eerste vijf minuten denk ik nog dat het best meevalt. Daarna begin ik aardig op te warmen. Na tien minuten is mijn voorhoofd helemaal bezweet. In het kantoor aangekomen heb ik een half uur nodig om af te koelen en op te drogen! En dat is om half negen ’s ochtends…

Verbindingsweg in Madang tussen 'maket' en 'niu taun'

Ik twijfel nog wel enigszins. Ga ik met oud en nieuw terug naar Madang? Of misschien naar Australië? Alles ligt stil in de periode. Geen werk dus. En geen van de volunteers is in Kundiawa. Aan de andere kant is dit wel de perfecte manier om locals te ontmoeten.

Snorkelen is prachtig. Geen idee hoe alle vissen heten, het varieert van blauwe zeesterren, gele vissen met fluoriserende vinnen tot grote schollen met heel veel kleine visjes.

Een van de snorkelplekken vlakbij Madang

In het resort waar ik verblijf, is het ook fantastisch snorkelen. Het is alleen lastig de zee weer uit te klimmen. Het koraal is scherp. Het zwembad biedt gelukkig een goed alternatief.

Zwembad bij Madang Lodge met uitzicht over de zee

Het eten in de lodge begint na twee weken wel wat te vervelen. De variatie is zolangzamerhand ver te zoeken. Het bestellen is vaak erg grappig. Ondertussen weet ik dat je moet vragen wat ze niet hebben, in plaats van wat ze wel hebben. Maakt de keuze een stuk eenvoudiger. De Indiase curry met pappadums hebben ze nog nooit gehad. Ik vermoed dat het voor de goede sier op het menu staat.

Ontbijt in de lodge

Het is echt een komen en gaan van mensen. Vrijdagavond afscheidsetentje gehad van twee VSO medewerkers. Maandagavond afscheidsetentje gehad van twee VSO volunteers. We hebben Chinees en Thais gegeten. Bijzondere combinatie, maar wel erg lekker. Vooral de Australische, Chinese en Filipijnse gemeenschap lijkt omvangrijk. Ze vormen een belangrijk deel van de middenstand. De meeste winkels en restaurants zijn in buitenlandse handen.

Veel mensen zeggen dat je in de bergachtige binnenlanden het echte Papua Nieuw Guinea vindt. Deze gebieden met een eigen beschaving zijn pas vanaf 1930 ontdekt. Sommige delen van de provincie Simbu zijn alleen met vliegtuig bereikbaar. Vanaf aanstaande zaterdag gaat het echte avontuur beginnen.
Vanavond eerst nog met drie en een halve Nederlanders Sinterklaas vieren. Inclusief lootjes, gedicht en pepernoten.

Blind vertrouwen

2007-11-30T03:20:00.000+01:00

Bizar hoe klantonvriendelijk vliegvelden eigenlijk zijn. Iedere, fors betalende, klant wordt van top tot teen doorgelicht. Je mag niet al je spullen meenemen die je mee zou willen nemen (ieder vliegveld). Je moet je schoenen uitdoen en in een speciaal apparaat stoppen (London Heathrow), je krijgt een explosieventest, waarbij ze je shirt en je handbagage op dynamietresten testen (echt bizar! weer London), je hele tas wordt leeggehaald voor een paar kruimels Liga (Brisbane Airport, zie bericht Televisie held).

Alsof het nog niet beroerd genoeg is, moet je voor alle controles ook nog eens lang in de rij staan. Ik voel me bijna crimineel…

In Papua Nieuw Guinea doen ze dat anders. Om te beginnen hoef je niet door allerlei poortjes. Je loopt met je bagage langs de douaniers. Deze vragen je wat er in je tas zit. Je geeft netjes antwoord. In mijn geval boeken en kleren. En je lacht. Niet vergeten, heel belangrijk! En dan mag je door.

Wauw, blind vertrouwen, waar zien we dat nog?

De bagage'band' op het vliegveld van Madang

PS. Inmiddels ben ik er achter dat het zwaartepunt van de Papuase ‘security check’ bij de ingang van de vertrekhal is gesitueerd, voorafgaand aan het inchecken van je vlucht. De procedure bij deze ‘security check’ is even strikt als bij aankomst. Gebaseerd op blind vertrouwen, dus: vraag, antwoord, lach en loop door!

Eerste dagen in Papua Niugini

2007-11-26T01:43:00.000+01:00

Half zeven, ik zit aan m’n ontbijt met tropisch fruit en koffie. De zee is vrij ruw. Naast me ligt de cursus Tok Pisin. Het is al weer m’n vijfde dag in Papua Nieuw Guinea en ik begin langzaam te wennen. Aan het klimaat, de mensen en het levensritme.

Eerst even terug. De vlucht via London, Seoul en Brisbane viel me erg mee. De twee lange stukken had ik meerdere stoelen voor mij alleen. Dus ik heb nog wat kunnen slapen. Ik heb zelfs maar één film gekeken! In Brisbane nog wel wat kleine douane perikelen gehad (zie bericht Televisie held), maar de reis verliep heel voorspoedig. Tot in Port Moresby dan ten minste… (zie bericht Self service).

Paradijs. Een ander woord heb ik er niet voor. Alle VSO’ers verblijven de eerste weken tijdens de In Country Training in de Madang Lodge. De begroeiing is uitbundig. Zwembad, bar, prachtige tuin. Overal schieten kleine gekko’s weg. Op het terras loop ik gelijk Jolanda, Laura en Maheska tegen het lijf. Zij zijn aan het ontbijt en vertellen dat ze net hun training hebben afgerond. De Pistells en ik doen waarschijnlijk in de februari met de training mee.

De eerste dagen zijn uitermate ontspannen verlopen. Gesnorkeld in een prachtig resort, gezellig uit eten geweest met VSO personeel en nieuwe volunteers, in het huisje van Jolanda (zij blijft twee jaar in Madang) gekookt en gegeten, samen naar de markt (zie bericht Markt in Madang) geweest.

Op de eerste dag heb ik m’n Papuase rijbewijs al bemachtigd. Toevallig gingen de nieuwe volunteers net hun rijbewijs afhalen. De oom van Rosemund, zij werkt voor VSO, is verantwoordelijk voor deze procedure. Maar goed ook. Anders hadden we pas in 2008 een rijbewijs kunnen krijgen. Ik denk trouwens niet dat ouders hier met hun kinderen ‘hobbel in de weg, hobbel in de weg, gat in de weg’ spelen. De wegen zijn hier zo, dat het continu hobbelen is!

De mensen zijn erg vriendelijk. Veel mensen zeggen je gedag op straat. Een deel van de mensen is minder toegankelijk. Ik ben er niet achter of het schuchterheid is of angst of boosheid… Door alle afschrikwekkende verhalen over de veiligheid in PNG heb ik me hierdoor de eerste dagen lang niet altijd op m’n gemak gevoeld. Gisterochtend besefte ik me ineens dat ik hetzelfde gevoel had als in Moskou met Joost. Door alle verhalen is je perspectief al gevormd en er hoeft maar iets te gebeuren of het bevestigt dit (onjuiste) beeld. Ik ben nog te kort in de fascinerende land om een beeld van het land te schetsen.

De komende weken zal ik wat meehelpen op het VSO kantoor. Ondertussen ga ik vast Tok Pisin leren en verder wennen. Zodra de Pistells komen, krijgen we een verkorte training en dan gaan we met z’n drieen naar Simbu. Ik heb trouwens al een huis in Kundiawa! Met drie kamers en volledig gemeubileerd.De visa procedure van de Pistells duurt al twee maanden. Zijn ze er over een week nog niet, dan ga ik vast naar Kundiawa. Ik kijk er naar uit. Tot die tijd, isi isi, noken warrie!

Markt in Madang

2007-11-26T01:42:00.000+01:00

Een drukte van belang. Overal zitten marktlui met hun waren. Sommigen hebben slechts een klein kleedje en verkopen maar een artikel. Anderen hebben een uitgebreid assortiment. Wortels, pinda’s, courgettes, aubergines, uien, aardappelen, bananen, knoflook, gember, galanga, allerlei groene bladgroenten, en heel veel groente en fruit die ik niet ken…

Vooral de highlanders verkopen lekkere groenten. Alleen hebben de locals die gisteren net van de markt getrapt. Ze hadden de beste plaatsen op de verhoging onder het overkappinkje. Ze betaalden dan ook het meest. De andere marktlui nemen hun plaats niet in, dat is te duur! Waarschijnlijk nemen de highlanders dan ook snel weer hun plaats in.

Struinen over de markt is een goed tijdverdrijf. Ik koop een bilum, een traditioneel geweefde kleurrijke tas, en slippers. Als ik nu nog buai (betelnoot met lime: soort van softdrugs) zou kauwen en uitspugen ben ik goed op weg met integreren.

Mijn eerste buai kauwsel. Volgens de locals geen slecht resultaat...

Als we van de markt weglopen is er rumoer. Het geluid zwelt aan. Een grote groep mannen zwerft als een groepje kleine voetballertjes over straat. Niemand lijkt zich er echt om te bekommeren. Het schijnt de normale gang van zaken te zijn op vrijdag en zaterdag. Vrijdag is payday. Het geld van veel jonge mannen wordt direct aan de alcohol besteed.

Wat dat betreft verschilt PNG niet zo veel van Nederland...

Self service

2007-11-26T01:41:00.001+01:00

“You want to make a phone call to book a hotel?”, vraagt ze met een brede glimlach. Ik kijk haar enigszins vragend aan. “Maybe you have better luck!”, voegt ze er snel aan toe. De olijke dame van Air Niugini, Papua’s nationale luchtvaartmaatschappij, overhandigt me vanachter de balie de telefoon. Na veertig uur non stop reizen zijn mijn hersenen overgestapt op een droomstand. Ik knik, glimlach en pak de telefoonlijst met hotels aan.

Een half uur geleden ben ik geland op Jackson Airport, de luchthaven van Port Moresby. Van Port Moresby zou ik doorvliegen naar Madang. In dit stadje aan de noordkust is het kantoor van VSO gevestigd. De eindstreep was in zicht. Nadat ik m’n bagage heb opgehaald (in Brisbane raadden ze me aan zelf de transfer van m’n bagage te regelen, ‘just to be sure’), hoor ik bij de check-in balie dat de vlucht geannuleerd is. Er is te weinig personeel.

“We are fully booked up”, is het standaardrecept. Ook wij kunnen geen hotel vinden. Inmiddels is ons groepje aangedikt. Allison, 29 jaar, blond haar, verloskundige uit Sydney, gaat twee weken duiken met haar vriend ten westen van Madang. Bryan, Iers type, breedgeschouderd, komt uit Perth en is technisch adviseur bij een mijnbouwproject in de highlands. Hij vliegt een dag of vier om onderzoek te doen naar een nieuw mijnproject.

Na lang zoekwerk, waarbij de Air Niugini dame inmiddels een tweede telefoon heeft ingeplugd, vinden we in gebroederlijke samenwerking een simpel hotel. We hebben geluk. Wij zijn de enigen die in de internationale aankomsthal wachten. De gestrande reizigers in de vertrekhal voor binnenlandse vluchten, moeten zichzelf zien te redden.

Het hotel ligt niet ver van het vliegveld. Overal lopen mensen. De auto stuitert over de weg vol gaten. Langs de weg verkopen mensen betelnoten, de nationale softdrugs van PNG. Mijn badkamer wordt bewoond door kakkerlakken. Met het licht aan verdwijnen ze langzaam in de voegen naast de douchebak. Op bed val ik ondanks alle nieuwe indrukken bijna gelijk in slaap. Blij dat ik eindelijk gestrekt kan. Te moe om me zorgen te maken over een paar insecten.

Televisie held

2007-11-26T01:31:00.000+01:00

Channel 7 maakt TV opnamen voor de Australische variant van Schiphol TV. Ze volgen de stoere douaniers die op jacht zijn naar alles wat de fragiele ecosystemen van Australië uit balans kan brengen. Hout, eten en drinken vormen slechts een fractie van de lijst met spullen die je Australië beslist niet mag invoeren. Bang als ze zijn voor een nieuwe konijnenplaag.

Ik stort neer tegen een pilaar. Met uitzicht op de bagage afhaalband. Al dertig van de veertig uur reizen heb ik achter de rug. Een lief hondje snuffelt aan mijn bagage. Ik mag hem aaien.

Van boven hoor ik ineens een barse stem: “Have you got food in your bag?”. Vertwijfeld (had ik nou echt alles opgegeten? Is kauwgum ook eten?) knik ik nee. Niet overtuigd van mijn nee, snellen drie mannen toe. Voor ik het weet zijn ze mijn tas aan het leeghalen. Ik stamel dat ik ‘dry Dutch crackers’ (nee, liga’s kennen ze niet...) heb gegeten en dat er misschien wat kruimels zijn achtergebleven.

Als mijn tas leeg is, zijn ze eindelijk tevreden. Naar mijn gevoel net iets te teleurgesteld druipen ze af. M’n viervoetige maatje is al nergens meer te bekennen. Hij weet donders goed dat ‘ie me verlinkt heeft, denk ik bij mezelf.

Het zij hem vergeven, ik kom mooi op Channel 7!

Groeten aan Sinterklaas

2007-11-14T12:49:00.000+01:00

Yoehoe, ik kan vertrekken. M'n werkvergunning en visum zijn eindelijk rond!! Aanstaande dinsdag 20 november vlieg ik, nu echt. Zeven weken wachten is best lang. Tsja, in positivo taal ben ik weer een ervaring rijker. Maar om eerlijk te zijn zag ik met angst en beven Kerst en Oud en Nieuw wel heel dichtbij komen.

Achteraf blijkt dat ook een Canadees stel nog geen visum hadden. Ook the Pistells (zo heten ze echt!) vliegen pas volgende week naar Madang. De training in taal en cultuur van Papua Nieuw Guinea is uitgesteld. Ik ben opgelucht en blij.

Helaas toch geen Sinterklaas voor mij dit jaar.
Hij komt, hij komt... maar ik ga!

The Refugee Next Door

2007-11-12T15:53:00.000+01:00

Asielzoekers in Nederland mogen vrijwel niets doen. We zijn bang dat ze te veel integreren en dat ze concurren met Nederlanders op de arbeidsmarkt. Liever stoppen we ze weg in kazernes. In afwachting van een langslepende procedure, waar de gemiddelde Nederlander met moeite doorheen zou komen, brengen ze hun dagen door met wachten.

De afgelopen weken heb ik me een heel klein beetje kunnen verplaatsen in het wachtende leven. Het is ongelofelijk vervelend en saai om niks te kunnen of mogen doen. Gelukkig wacht ik (totnogtoe) slechts zes weken tot ik weer mag doen wat ik graag wil. Geen zes jaar.

Stel je eens voor hoe het is om op stel en sprong je leven om te gooien. Je familie en vrienden zie je misschien wel nooit meer. Je huis, auto, fiets, bed en stamkroeg moet je achterlaten. Ik kan het me nauwelijks indenken. Jij?

Als we niet opkomen voor de meest kwetsbaren in de wereld, waarvoor komen we dan nog wel op? Vrijdagavond werd in een speciaal televisieprogramma aandacht gevraagd voor de mensen in Darfur. Er keken slechts 247.000 mensen. Vrijdagavond is misschien geen handige avond. Moe van hele week werken, willen we blij het weekend in. Dan zitten we natuurlijk niet te wachten op een bak ellende.

Een paar duizend kilometer van Darfur ligt Uganda. In het Soweta Vluchtelingenkamp leven 3.000 mensen in zware omstandigheden. Een team VSO'ers heeft het project The Refugee Next Door opgezet. Het doel is om de gezondheidszorg en het onderwijs in en rond het kamp te verbeteren. Dat is namelijk hard nodig. Kijk maar eens op de website van het project voor meer informatie, foto's en filmpjes van het kamp. Het hoeft echt niet op vrijdagavond...

Wat hebben vluchtelingen in Nederland, Darfur en Uganda te maken met Papua Nieuw Guinea? Niet zo heel veel op het eerste gezicht. Behalve dan misschien dat iedereen recht heeft op een toekomst, ongeacht waar we zijn geboren. En dat ik hoop dat dit bericht daar een heel klein beetje aan kan bijdragen.

Adam

2007-11-01T15:21:00.000+01:00

Het is de laatste weken een vast ritueel geworden. Eén keer in de week krijg ik een mailtje van Adam van de Travel Unit van VSO. Het mailtje is getiteld 'PNG - Update' of 'PNG - Further update' of als het echt spannend begint te worden 'PNG - Another update!!!! Important'.

Adam start met de mededeling dat er wederom vertraging is en dat ik een weekje later vlieg. Vervolgens legt Adam geduldig uit dat we nog steeds wachten op een fax vanuit Papua Nieuw Guinea met de 'visa clearance'. Adam - "I'm afraid that I am the bearer of bad news" - wordt er ondertussen ook een beetje moedeloos van.

Mijn favoriete onderdeel van de mail komt op het laatst wanneer Adam het nieuwe vluchtschema uiteenzet. Welke landen en steden van de wereldkaart zou ik dit keer gaan bezoeken? Stopovers in Londen, Abu Dhabi, Singapore, Bangkok, Sydney, Brisbane, Cairns, Port Moresby kwamen al voorbij. De nieuwste aanwinst van deze week is Seoul, leuk!

Effe wachten nog...

2007-10-26T11:11:00.000+02:00

Nooit geweten dat wachten een kwaliteit van me zou worden. Ik ben aanbeland in week 4 van het wachten. Zoëven heb ik het bericht ontvangen dat mijn vertrek voor de 5e keer is uitgesteld. Met goede moed ga ik week 5 in. Misschien is het langzamerhand wél tijd om de titel van m'n weblog aan te passen?!

Sinds de happy days op de middelbare school heb ik niet meer zo veel gelegenheid gehad om niks te doen. Erg grappig en leuk is op feestjes komen, waar je eigenlijk niet meer wordt verwacht. Met een beetje geluk en weer enige uitstel ligt nog een aantal feestjes in het verschiet. Tussen het niks doen door heb ik ook nog tijd over om te oefenen op de gitaar. Ondertussen is ook m'n te grote stapel mee-te-nemen-boeken behoorlijk geslonken. Het totaal van m'n bagagekilo's is weer binnen de perken. Wat ik al lang wilde, is voormalig doorvoerkamp Westerbork bezoeken. Indrukwekkend om te zien, vooral de verhalen in het nabijgelegen herinneringscentrum.

Ben ik nu echt aan het wachten? Wachten betekent eigenlijk dat je even stopt met leven. Je leven NU staat in het teken van iets of iemand STRAKS. Ik besef me nu dat ik dat niet wil. Ik wil graag elke dag, elke minuut leven, waar en met wie ik ook ben, wat ik ook doe. De toekomst leidt dan alleen maar af.

Gelukkig staat m'n 'things to do'-lijstje nog boordevol. Effe wachten nog, wat zou ik deze week eens gaan doen?

Een afscheid zonder vertrek

2007-10-04T16:10:00.000+02:00

Vandaag, 4 oktober 2007, dierendag: mijn geplande vertrekdatum naar Papua Nieuw Guinea. De boeiende route via Londen, Abu Dhabi, Brisbane en Port Moresby zou mij in 4 dagen naar Madang leiden. In het noordelijke kuststadje Madang staat vanaf aanstaande maandag de in-country training gepland met taalles, culturele achtergronden, politieke inzichten en do's en don'ts (heel belangrijk!).

Zonder formele verblijfplaats, zonder verzekeringen, zonder woning, zonder werk. Dit is geen omschrijving van een fietsjattende junk in Utrecht. Nee, dit is Koen, die gisteren te horen heeft gekregen dat zijn aanvraag voor een werkvergunning voor Papua Nieuw Guinea, samen met die van twee collega VSO-ers, ergens op een bureau in Port Moresby ligt. Of en, zo ja, wanneer de aanvraag gehonoreerd wordt, is nog onduidelijk.

Mijn verplichte rustpauze biedt wel een moment van bezinning. De afgelopen weken waren heel bijzonder, maar (te) druk. Alles stond in het teken van het vertrek. Het afscheid nemen van vrienden, familie en collega's heeft veel indruk op me gemaakt. Ik had geen tijd om mails echt te lezen, om berichtjes te sturen, om een normale nacht te slapen en om fatsoenlijk m'n koffer of backpack in te pakken.

En nu? Ik weet het even niet. Ziektekostenverzekering net geregeld, want ik had geen dekking meer in Nederland. Leven als een kluizenaar? Want opnieuw afscheid nemen lijkt me ook geen optie. Paar daagjes weg? Eh, ik heb geen paspoort. Sporten? Ik ben geen lid meer van de sportclub en heb al m'n sportspullen net weggegooid. Weinig opties over! Signaleer je me dus één dezer dagen in de kroeg, schrik niet...

Emigreren gaat niet vanzelf

2007-09-14T11:20:00.000+02:00

De laatste weken ben ik druk bezig om allerlei verzekeringen en rekeningen op te zeggen. M’n lidmaatschap bij de sportclub beëindigd en tal van adreswijzigingen doorgegeven. En natuurlijk niet te vergeten, ontslag genomen bij m'n huidige werkgever Regio Twente.

Langzaam wennen aan het idee van ‘ik ga weg uit Nederland’. Totnogtoe voelde dat prima, alles opzeggen, lekker vrij, nergens meer aan vast zitten. Bij het opzeggen van m’n penthuisje met uniek uitzicht over de IJssel is m'n gevoel al wat minder euforisch. Het wordt nu wel heel definitief en ik had zo’n mooi huisje!

Gisteren werd het pas echt confronterend: uitschrijven bij de gemeente Deventer. “Goedenavond meneer, per welke datum emigreert u uit Nederland?” Slik, over drie weken al! “Euh, op 5 oktober vlieg ik mevrouw." Oeps, flitst door m'n hoofd, ik kan niet meer terug, wat heb ik me nou weer op de hals gehaald?

Met m’n bewijs van uitschrijving in de hand, fiets ik na die tijd wat verloren door de binnenstad van Deventer. Het schemert al, de kroegen beginnen vol te lopen. Ik kom langs de Heks, maar fiets door naar de Brink. Oh, het is koopavond, dus terug langs de IJssel. De laatste flarden van een mooie zonsondergang verdwijnen boven Terwolde. Een klein beetje weemoedig denk ik, yep, nu gaat het echt beginnen!

SKWID cursus

2007-08-21T20:44:00.000+02:00

Half augustus al weer de tweede training van VSO. Vier dagen lang compententies en vaardigheden ontwikkelen om in ontwikkelingslanden te kunnen werken en daarbij zo veel mogelijk doorwerking van je inspanningen te bereiken. Veel aandacht voor participatie van lokale organisaties en bewoners, onderhandelingstechnieken, faciliteren door workshops en creatieve werkvormen. Boeiende en succesvolle dagen, met dank aan de professionele trainers en ex-volunteers Risette, Wim en Janice.

Het is erg leuk om met een groep van 13 mensen te zijn waarbij iedereen voor lange tijd naar het buitenland vertrekt. Het geeft ook veel vertrouwen in je eigen keuze. Bar-time was helaas beperkt door de drukke dagen, maar gezellig was het net als bij de eerste training zeker weten!

Welkom

2007-08-21T11:57:00.000+02:00

Hallo! Op dit weblog ga ik de komende twee jaar mijn avonturen in PNG bijhouden. Hopelijk lukt dat in Kundiawa ;-) Groeten!